Home Introductie Werkwijze Persoonsgerichte klachten Probleemgerichte klachten Technieken Thematisch zoeken De therapeut Registratie Tarief Contact & Route Verantwoording & Leestips

Integrerend


Omdat ik binnen PsychoConsult gebruik maak van zowel mijn reguliere kennis als van complementaire methodieken uit het zgn. alternatieve circuit wil ik me hier 'verantwoorden ' en laten zien (zij het summier) hoe beide terreinen in elkaar grijpen.

Bij mijn universitaire studie kwamen de begrippen "bewustzijn" en "onderbewustzijn" uiteraard aan de orde en de visies van Freud, Jung en Adler daarop bij het bespreken van persoonlijkheidstheorieŽn, en ook wel los daarvan. Aandacht werd besteed aan conflicten gerelateerd aan de orale (babytijd en vroegste kinderjaren), anale (vlak voor eind eerste levensjaar tot ongeveer 3 jaar) en genitale (rond de leeftijd van 3 jaar) fasen en de daarmee corresponderende psychische problematiek van de resp. typen.

In het kader van onderzoek heb ik veel van die zaken herlezen, maar nu vanuit de vraagstelling of ze relevantie hebben met wat er gebeurt bij hypnose. Immers bij oraalgefixeerden vind je depressies, dwangneurosen, eetstoornissen en schizoÔde persoonlijkheden. Bij anaalgefixeerden vind je obsessies die zich uiten in dwanghandelingen of besluiteloosheid en mensen met hypochondrische symptomen. Bij genitaalgefixeerden vind je hysterie, angstsyndromen en fobieŽn. Bedplassen is vaak een regressie naar infantilisme (weer als een kind willen zijn).

Ik greep hier studerenderwijs op terug omdat bij behandelingen met gebruik van hypnose het verband tussen genoemde problemen van emotionele en neurotische aard en de psychologische ontwikkelingsfasen in de eerste levensjaren vaak vrij duidelijk is, om niet te zeggen dat er van wordt uitgegaan (regressie). Ik kwam tot verrassende inzichten aangaande stoornissen in identiteitsvorming, emotionele stoornissen en angsttoestanden en daarmee samenhangende problematieken.

Vooral de eerste 2 jaar zijn bij een kind de hersenen nog volop in ontwikkeling en uitermate beÔnvloedbaar door alles wat het overkomt, inclusief het prenatale. Met name geldt dat voor de amygdala, om hun amandelachtige vorm ook wel amandelkernen genoemd, als een soort opslagplaats van bedreigende ervaringen. Doordat ze al voor de geboorte volgroeid zijn, zijn ook prenatale emotionele 'herinneringen' aan bedreigingen (meestal te maken hebbend met aantasting van de fysieke integriteit) hier opgeslagen. Denk hierbij bv. aan een (te) hoog gehalte stresshormonen bij je moeder tijdens haar zwangerschap of schadelijke stoffen als nicotine en alcohol waardoor je als ongeborene via de placenta misschien belaagd werd.

Postnataal kunnen dat vormen van verwaarlozing zijn als blootstelling aan kou of honger, of gebrek aan liefkozende aanrakingen (knuffelen) die als emotionele 'herinnering' (zij het dan onbewust) worden opgeslagen (het feitelijke geheugen wordt later gevormd, pas vanaf het tweede jaar, als de hippocampus volgroeid is). Juist deze vroege ervaringen blijken grote invloed te hebben op de produktie van eiwitten in de hersenen, die van groot belang zijn voor het wel of niet geactiveerd worden van bepaalde genen.

Organismen verschillen in feite genetisch helemaal niet zo veel van elkaar; onderlinge verschillen worden vooral veroorzaakt door de regulatie van al dat genetisch materiaal (het zgn. aan- of uitgezet worden van genen) en door de verhoudingen tussen de massale hoeveelheden verschillende eiwitten. Vroege ervaringen als bovengenoemd zijn bepalend voor de ontwikkeling van de hersenen doordat ze ofwel de werking van de genen activeren dan wel blokkeren en dat dan weer in meer of mindere mate.

Wat ik vanuit mijn (post)doctoraalstudie wist over opioÔde eiwitten, endorfinen en de werking van het limbisch systeem (als emotioneel circuit) en de reticulaire formatie (als het slaap/waakcentrum) bleek ook relevant met betrekking tot hypnotherapie), waar ik toen al belangstelling voor had, maar wat in dat kader niet centraal kon staan. Literatuuronderzoek laat zien welke systemen in de hersenen van cruciaal belang zijn bij het teweeg brengen van hypnose, bij uitstek geschikt om toegang te krijgen tot onbewuste en/of vroegkinderlijke informatie.

Het voert te ver dieper (dan hierboven) in te gaan op de diverse componenten en functies van daarbij betrokken systemen als de amygdala en de hypothalamus, waarvan bekend is dat ze met angst te maken hebben. De eerstgenoemde (als opslagplaats van emotionele onbewuste herinneringen zonder daaraan gekoppelde feitelijke informatie) zijn betrokken bij soms tot onduidelijke klachten leidende emoties, en ze vormen het startpunt van stressreacties, terwijl de tweede met de actief denkende en besluitvormende cortex communiceert, waardoor je je bewust wordt van wat je emotioneel voelt en waardoor je adequaat kunt reageren. Een woede of angst veroorzakende uitwendige prikkel gaat eerst langs de opklimmende tak van de reticulaire formatie naar het limbisch systeem en leidt tot het ervaren van emotie. Van daaruit gaat de prikkel naar de cortex, waar ze wordt omgezet tot bewust besef met bij de situatie passende reacties.

Uit onderzoek blijkt dat het precies zo gaat met prikkelingen door de stem van een hypnotherapeut. Ook die doorlopen het reticulaire systeem, waarbij door de juiste inductietechnieken toe te passen ook nog eens alle andere prikkels worden terugggedrongen, zodat de woorden van de therapeut alle aandacht krijgen. Op scans zijn deze effecten in het limbisch gebied prachtig te zien. De afgewogen en juist gedoseerde 'boodschap' van de therapeut vervolgt zijn weg tot in het juiste hersengebied, daarbij alle begeleidende verschijnselen van emotionele reacties zo afzwakkend, dat de cliŽnt lichamelijk en psychisch volkomen tot rust komt. Dit als een waarneembaar effect van hypnose.

Ook het verloop van biochemische en fysiologische veranderingen (in bv. bloeddruk en huidtemperatuur) tijdens hypnotische inductie is in hoge mate gelijk aan het beeld wat ontstaat bij gebruik van op andere theorieŽn gebaseerde triggers als electrische, medicinale of acupressuur/-puntuur. Dit gaat ook op voor metingen van electrodermale reacties gedurende hypnose. Ook de opvatting van hypnose als een staat van gewijzigde bewustzijnstoestand past binnen de "limbisch systeem" theorie, evenals het idee van hersenen als electronische ontvanger en computer.

Uit ťťn en ander blijkt, dat met een hoge mate van waarschijnlijkheid de wijze waarop een (hypno)therapeut de situatie tijdens een hypnosesessie beheerst neurofysiologisch (met de stem van de therapeut als prikkel) te verklaren is met koppeling aan het werkingsmechanisme van de reticulaire formatie en het limbisch systeem. Interessant is in dit verband ook de theorie van Arthur Janov (van huis uit psychoanalyticus) dat ideeŽn als opiaten kunnen functioneren. IdeeŽn als opiaten zijn volgens hem de best mogelijke kalmerende middelen ter wereld. Een idee met alle daarbij passende associaties bereikt volgens hem de hersenen 'om daar te worden omgevormd' via biochemische processen tot stoffen die leiden tot het onderdrukken van pijn.

Daarbij gaat het om natuurlijke zich door het lichaam verspreidende stoffen met een pijnstillende werking, de zgn. endorfinen. Janov noemt als voorbeeld daarvan een achtenveertig maal sterker dan morfine werkzame stof t.w. bŤta-endorfine. Voor het in gang zetten van de afscheiding van die stoffen (naast endorfinen geldt het ook voor het spanningshormoon ACTH) maakt het niet uit of de veroorzakende factor van lichamelijke, emotionele of psychische oorsprong is, of een combinatie daarvan.

Dit proces verloopt volgens een cybernetisch principe: gestart wordt met woorden (niet -stoffelijk niveau), die worden omgezet in neurale informatie in de hersenen, die weer wordt omgezet in algemeen moleculaire informatie op lichaamsniveau (en deels leidt tot endorfinenafscheiding ter bestrijding van lichamelijke pijn), die vervolgens daar ook genetische informatie oppikt en terugvoert via de neurale informatie van de hersenen naar een fenomenologische ervaring in de geest, ter verzachting van de psychische (aspecten van) pijn (de pijnbeleving).

Met als specialisatie onderzoeksmethodologie heb ik kennis genomen van heel veel onderzoek op dit terrein en binnen een kader als dit kan ik slechts iets daarvan aanstippen ter illustratie. Voor mij is overtuigend duidelijk dat gesuggereerde rustgevende ideeŽn en (denk) beelden in hypnotische toestand een onmiskenbaar kalmerende en sederende uitwerking hebben en dus gebruikt kunnen worden om zowel psychische als lichamelijke pijn geheel weg te nemen of op z'n minst te onderdrukken. En ook, dat er nogal wat pogingen zijn ondernomen om dit verschijnsel te verklaren uit onderliggende neurofysiologische, neuropsychologische, neurochemische, biochemische en psychomechanische werkingsmechanismen.

Deze greep uit de veelheid van onderzoeksgebieden toont al aan, dat geredeneerd wordt vanuit verschillende optieken, wat leidt tot overlapping, aanvulling en soms ook (schijnbare) tegenstrijdigheid, al met al een conglomeraat aan interessant gedachtengoed. Dat hypnotherapie veel verschillende toepassingen kent moge blijken uit de diverse handboeken waarin indrukwekkende lijsten voor komen van mogelijke toepassingen bij diverse psychische en lichamelijke ziekten en kwalen, lastige afwijkingen en gewoonten en heel veel andere belemmerende factoren.



PsychoConsult is gevestigd in Oud-Beijerland (Hoeksche Waard) in de Provincie Zuid-Holland dichtbij Rotterdam, Spijkenisse, Rhoon, Hoogvliet, Schiedam en Vlaardingen. Een goede keus als het gaat om examenvrees - seksuele problemen - relatieproblemen - neurosen - hypochondrie - hoge bloeddruk - fysieke klachten - psychosomatische klachten - psychische klachten - migraine - maagklachten - darmklachten - nekklachten - pijnbestrijding - EFT - RDI