Home Introductie Werkwijze Persoonsgerichte klachten Probleemgerichte klachten Technieken Thematisch zoeken De therapeut Registratie Tarief Contact & Route Verantwoording & Leestips

Wetenschappelijke verdieping


Het boeide me steeds opnieuw als ik in traditioneel medisch-biologische literatuur aanwijzingen vond, dat sociale en psychologische factoren veel invloed kunnen hebben op de werking van het immuunsysteem en op het ontstaan en verloop van hart- en vaatziekten en ziekten als kanker en mogelijk ook aids. De invloed op trivialer niveau 's van welbevinden is bekend en ook meer voor de hand liggend.
In het kader van wetenschappelijk (promotie)onderzoek heb ik me intensief beziggehouden met de wisselwerking tussen psychisch en lichamelijk functioneren, waarbij het veelal ging om het traceren van somatische substraten. Als er een aantoonbaar verband is, welke zijn dan de draagfactoren (neuro-en biochemische circuits en ketens)?

In geval van dysfunctie: Is psychisch afwijkend gedrag (als gevolg) gebaseerd op een lichamelijk defect (als oorzaak), zoals bv. bij autisme het geval is? Of komt omgekeerd een psychische stoornis (als oorzaak) tot uiting in een lichamelijk probleem (als gevolg), zoals bij psychosomatische klachten?
De relatie tussen psychische en lichamelijke problemen is vaak wel duidelijk te merken, maar hoe dat nou werkt is voor velen minder duidelijk. Je bent dan geneigd te zeggen dat dat onbewust gebeurt. Met je bewustzijn kan je daar niet goed bij, al weet je dat er een wederzijdse beÔnvloeding bestaat, in het psychische vlak dus.

De vraag dringt zich op, of er dan ook op lichamelijk niveau zo 'n tweedeling bestaat als een soort lokalisering van bewustzijn en onderbewustzijn, en zo ja of je daar ook die wisselwerking (bewust-onbewust) ziet. Het blijkt dat die tweedeling te maken is.
Als je 't hebt over aansturing van willekeurige en bewuste geestelijke en lichamelijke activiteiten kom je als vanzelf uit bij de hersenen. Maar voor uitvoering van functies van de bewuste geest zoals enerzijds de verwerking van de zintuiglijke indrukken en anderszijds de reacties daarop met gebruikmaking van de motoriek, is een uitgebreider netwerk nodig. Deze vereiste 'uitbouw' van de hersenen is het cerebrospinale stelsel (het ruggemerg met uittredende zenuwen). Dat kan, met z 'n zenuwverbindingen naar en binnen de hersenen, staan voor de lichamelijke presentatie van je bewuste geest.

Waar kan je dan op lichamelijk niveau de tegenhanger vinden? Dus voor de onbewust verlopende processen, waarmee ik bedoel de effecten van de vertaalslag van je psychische toestand naar lijfelijk gevoel, maar ook voor de aansturing van vitale functies als spijsvertering, bloedsomloop en ademhaling? Onbewust verlopend in die zin, dat je er niet bij na hoeft te denken, zodat je ze kunt vergeten zonder schadelijke gevolgen te ondervinden. Het zijn autonoom verlopende functies. Het deel van het zenuwstelsel, dat daar zorg voor draagt, heet dan ook autonoom of vegetatief zenuwstelsel.

Met het sympathisch zenuwstelsel als onderdeel daarvan, ook wel het onwillekeurig zenuwstelsel genoemd, ervaar je lichamelijk uitingen van de psyche (met vaak nog onbekende inhoud). Het heeft als centrum de plexus solaris (zonnevlecht) ter hoogte van de maag. Die plek kan staan voor de belichaming van het onderbewuste. Vandaar dat men ook wel spreekt van het abdominale brein. Het bewustzijn maakt dus op lichamelijk niveau gebruik van het cerebrospinale systeem (met als centrum je hersenen) en het onderbewuste gebruikt in het lichaam het sympatische stelsel, met als centrum je buikstreek (abdomen).

Men zou kunnen stellen dat de verbindende schakel tussen beide delen van het zenuwstelsel de nervus vagus is, de 10e hersenzenuw als belangrijke zenuw van het parasympathische stelsel (d.i. naast de sympathische tak het andere deel van het autonome stelsel). Dat komt ook tot uiting in de verschijningsvorm van de zenuw in het verloop door het lichaam. Hij verlaat (als uittredende zenuw) het hersengebied als onderdeel van het bewuste willekeurige zenuwstelsel, stuurt motorisch het spraakorgaan aan, vertakt zich naar hart en longen en eenmaal voorbij het middenrif veranderen functie en (door het verliezen van de buitenste cellagen) uiterlijk van de zenuw in die van een zenuw behorend tot het sympathische onwillekeurige zenuwstelsel.

De nervus vagus maakt je op lichaamsniveau tot een eenheid m.a.w. ze verbindt het besturingscentrum van je bewuste denken en handelen met het deel van je lijf waar je als mens lichamelijk ervaart wat er op psychisch niveau onbewust speelt (vandaar onderbuikgevoelens in de volksmond). Je gevoelens zeggen je razendsnel wat je eigenlijk denkt. Je hoeft maar te denken aan een keer dat je gevoelens een duikvlucht namen, toen je misschien een keer slecht nieuws kreeg. Dat gevoel in je maagstreek of zonnevlecht was er onmiddellijk. Je gevoelens reageerden kennelijk direct op de gedachten die door je heen gingen. Behalve voor slecht nieuws en moeilijke cognities, die je direct ervaren kunt in je buikstreek, werkt het ook voor positieve gedachten op die manier. Je kunt een lijfelijk gevoel van blijdschap ervaren (vlinders in je buik). Het verklaart wat onderwerp vormt van de RET t.w. gedachten veroorzaken gevoelens.....

Maar de RET vervolgt met ..... . en gevoelens veroorzaken gedrag. Het stopt niet bij registreren van lichamelijkegevoelens. Als de plexus solaris staat voor het lichamelijk equivalent van het onderbewuste, te zien als scheppende kracht onder invloed van wat je er op overdraagt, is er ook weer een terugkoppeling naar aktie/resultaat (waarmee het RET-trias werkt t.w. gedachten-gevoelens-handeling/gedrag). Dus behalve het ervaren van lijfelijke gevoelens onder invloed van wat je denkt werkt dit onderliggende lichaamsgebonden systeem vereenvoudigd weergegeven aldus: een bewuste gedachte wekt via omzetting naar een subtiel stroompje een vibratie op in je willekeurig zenuwstelsel, wat zich voortzet naar het onwillekeurig zenuwstelsel tot in de plexus solaris, waar het fenomenologisch (als verschijnsel) onstoffelijk wordt gemaakt en komt zo dus weer als 'gedachte' in het (abdominale) brein van je onderbewuste terecht. M.a.w. wat je vanuit je bewuste overdraagt op je onderbewuste merk je aan je lichamelijke reactie of het komt tot uiting in je handelen/gedrag.

Deze koppeling tussen lichaam en geest werkt volgens eenzelfde cybernetisch principe zoals beschreven bij pijnbestrijding.
Na een periode van regulier wetenschappelijk onderzoek hield ik me binnen mijn additieve opleiding (ook op postdoctoraal niveau) met hetzelfde bezig, maar nu gericht op operationalisaties ten behoeve van therapie. Ik weet in te spelen op de verkenning van haast ongrijpbare lijfelijke gevoelens, die de voortdurende achtergrond van het psychisch functioneren uitmaken. Om die reden ook heeft mijn praktijk veel te bieden voor een bepaalde patiŽntencategorie die meestal in eerste instantie zich meldt bij de huisarts met lichamelijke klachten, al is het maar met een vaag zich niet goed voelen.



PsychoConsult is gevestigd in Oud-Beijerland (Hoeksche Waard) in de Provincie Zuid-Holland dichtbij Rotterdam, Spijkenisse, Rhoon, Hoogvliet, Schiedam en Vlaardingen. Een goede keus als het gaat om examenvrees - seksuele problemen - relatieproblemen - neurosen - hypochondrie - hoge bloeddruk - fysieke klachten - psychosomatische klachten - psychische klachten - migraine - maagklachten - darmklachten - nekklachten - pijnbestrijding - EFT - RDI